Làm portfolio thiết kế thời trang để nhà tuyển dụng muốn lật tiếp

Nghiêm Thùy Dương

Ba mươi giây. Đó là khoảng thời gian mình thường dành cho trang đầu của một bộ hồ sơ thiết kế khi phòng mình đang tuyển. Không phải vì khó tính. Một đợt tuyển nhà thiết kế mới vào làm có khi nhận vài chục file PDF, cái nào cũng dày, cái nào cũng có moodboard màu be và vài bản phác tay. Người xem lật tiếp hay đóng lại, phần lớn quyết định nằm ở mấy trang đầu.

Vậy portfolio thiết kế thời trang nên làm thế nào để không bị đóng sớm? Mình ghi lại những gì đã thấy, cả từ phía người nộp lẫn người chấm.

Chọn ít bộ hơn bạn nghĩ

Bao nhiêu bộ sưu tập là đủ? Ba đến bốn bộ. Nhiều hơn thì người xem mệt, và thường bộ thứ năm, thứ sáu là bộ yếu nhất, được nhét vào cho dày.

Sinh viên năm cuối hay mắc chỗ này. Bốn năm học có mười mấy đồ án, bỏ cái nào cũng tiếc. Mình hiểu. Nhưng người tuyển không chấm công sức, họ chấm con mắt chọn lọc. Một hồ sơ có ba bộ chặt chẽ cho thấy bạn biết cắt bỏ, và cắt bỏ là việc nhà thiết kế làm mỗi ngày ở xưởng: bỏ bớt chi tiết, bỏ bớt mẫu khỏi line, bỏ bớt màu khỏi bảng màu.

Chọn bộ nào? Mình hay khuyên theo hướng: một bộ thể hiện ý tưởng mạnh nhất của bạn, một bộ cho thấy bạn làm được hàng mặc được (wearable, bán được), và một bộ gần với phong cách của nơi bạn đang nộp. Bộ thứ tư nếu có thì dành cho thứ bạn giỏi riêng, ví dụ đồ dệt kim, đồ da, hay một kỹ thuật xử lý vải.

(Bộ thứ ba là bộ hay bị bỏ quên. Nộp vào hãng đồ công sở mà cả hồ sơ toàn váy dạ hội thì người xem tự hỏi bạn có biết mình đang xin việc ở đâu không.)

Sắp thứ tự cho từng bộ

Mỗi bộ sưu tập trong hồ sơ là một câu chuyện ngắn. Thứ tự hay dùng, và mình thấy vẫn ổn: cảm hứng, nghiên cứu, phát triển, thành phẩm.

Trang cảm hứng

Một trang moodboard, nhiều nhất hai. Ghi rõ bạn lấy cảm hứng từ đâu bằng một hai câu, không cần đoạn văn dài. Người xem muốn biết bạn nhìn thấy gì, không muốn đọc tiểu luận.

Trang nghiên cứu và phát triển

Đây là phần nhiều bạn làm mỏng nhất, mà lại là phần mình đọc kỹ nhất. Có vải swatch chụp lại không? Có thử nghiệm xếp ly, nhuộm, in không? Có mấy phương án phom dáng trước khi chốt không? Phác thảo tay hơi lem, có gạch xóa, nhìn vào thấy người làm đã nghĩ. Mình thích thấy cái đó hơn mười bản vẽ minh họa đẹp như tranh.

Nếu bạn có làm rập hoặc may mẫu thử (toile) bằng vải mộc, chụp lại. Ảnh toile ghim kim trên ma-nơ-canh nói được nhiều thứ về tay nghề hơn là bạn tưởng.

Trang thành phẩm

Ảnh chụp sản phẩm thật, mặc lên người, ánh sáng đủ. Kèm bản vẽ kỹ thuật phẳng (flat sketch) có mặt trước mặt sau. Nhiều nơi tuyển, nhất là bên hàng may sẵn, nhìn flat sketch trước cả ảnh. Vì việc hằng ngày của nhà thiết kế ở đó là gửi tech pack cho nhà máy, mà tech pack thì sống bằng bản vẽ phẳng rõ ràng, có ghi chú đường may, vị trí nút, kích thước túi.

Đừng để trang đầu là mục lục

Trang đầu nên có gì? Tên, vị trí bạn muốn ứng tuyển, và một tấm ảnh mạnh nhất của bạn. Thế thôi. Mục lục đặt trang hai nếu cần. Lời giới thiệu bản thân dài nửa trang ở ngay bìa là thứ người xem bỏ qua nhanh nhất.

Trang cuối thì ngược lại, nên có thông tin liên hệ đầy đủ và một dòng ghi bạn dùng phần mềm gì. Người xem lật đến cuối là đã quan tâm, đừng để họ phải đi tìm số điện thoại.

Làm hai bản, không phải một

Một bản PDF gửi qua email, một bản đầy đủ mang theo khi đi phỏng vấn. Hai bản này khác nhau.

Bản gửi email nên gọn, khoảng mười lăm đến hai mươi trang, dung lượng vừa phải để mở trên điện thoại không bị treo. Mình từng nhận file gần trăm megabyte, mở trên máy văn phòng mất cả phút. Không ai chờ. Xuất PDF từ InDesign hoặc Illustrator thì nén ảnh lại, kiểm tra lại trên điện thoại trước khi gửi.

Bản mang đi phỏng vấn có thể dày hơn, in ra hoặc mở trên máy tính bảng, kèm vài mẫu vải thật hoặc một sản phẩm bạn may. Lúc ngồi đối diện, người phỏng vấn sẽ hỏi bạn về từng trang, và bạn cần đủ tư liệu để kể. Bên cạnh đó, nếu bạn đang phân vân giữa thiết kế, rập hay merchandiser, nên đọc thêm về những vị trí trong ngành thời trang trước khi chốt bộ hồ sơ, vì mỗi hướng cần nhấn vào những trang khác nhau.

(Đặt tên file cho tử tế. “portfolio_final_final2.pdf” là cái tên mình đã gặp không dưới chục lần.)

Chỉnh theo từng nơi nộp

Có cần làm lại portfolio cho mỗi công ty không? Không làm lại toàn bộ. Nhưng nên đổi thứ tự và đổi một bộ.

Nộp vào một thương hiệu thời trang nữ trẻ, đưa bộ có màu sắc, có in họa tiết lên trước. Nộp vào một xưởng gia công hàng xuất khẩu, đưa bản vẽ kỹ thuật và tech pack lên trước, vì họ cần người làm được việc với khách nước ngoài, đọc được comment sửa mẫu, chứ không cần người kể câu chuyện cảm hứng. Nộp vào bên đồ thể thao, có bộ nào dùng vải chức năng thì đưa vào.

Muốn biết nơi đó cần gì, cách đơn giản là xem kỹ sản phẩm họ đang bán, đọc bản mô tả công việc, rồi tự hỏi: trong hồ sơ của mình, trang nào gần với thứ họ làm nhất? Trang đó lên đầu.

Cho thấy bạn biết dùng công cụ

Phần mềm có cần đưa vào hồ sơ không? Có, nhưng bằng sản phẩm, không bằng logo. Một hàng biểu tượng Illustrator, Photoshop, CLO 3D ở cuối trang không chứng minh được gì. Một trang có bản vẽ flat làm trên Illustrator, một trang có mẫu dựng 3D trên CLO hoặc Browzwear, thì người xem tự hiểu.

Bên rập thì khác một chút. Nếu bạn biết dùng phần mềm thiết kế rập như Gerber AccuMark hay Lectra Modaris, chụp màn hình một bộ rập đã nhảy size, kèm bảng thông số. Ít người đưa cái này vào hồ sơ thiết kế, nên khi có thì nổi lên.

Viết chữ ít thôi

Chú thích dưới mỗi trang nên ngắn: tên bộ, chất liệu chính, kỹ thuật đặc biệt nếu có. Câu văn hoa mỹ về “linh hồn của người phụ nữ hiện đại” thì để dành cho bài dự thi. Người tuyển đọc lướt, họ cần thông tin nhanh. Viết tiếng Anh hay tiếng Việt? Tùy nơi nộp. Công ty có khách nước ngoài thì tiếng Anh, viết đơn giản, đúng ngữ pháp là được.

Còn một chuyện mình hay nhắc. Ghi rõ phần nào là việc của bạn nếu là đồ án nhóm. Người phỏng vấn sẽ hỏi, và lúc đó mà ấp úng thì mất điểm hơn là ghi thật ngay từ đầu. Ảnh chụp do người khác chụp thì ghi tên người chụp, người mẫu thì không cần.

Xem lại sau một tuần

Làm xong đừng gửi ngay. Để đó vài ngày rồi mở lại, lật nhanh như người lạ. Trang nào bạn lật qua mà không dừng, trang đó có lẽ nên bỏ. Nhờ một người trong nghề xem giúp thì càng hay, kể cả một anh chị làm rập hay làm QC, vì họ nhìn ra lỗi kỹ thuật mà bạn bè cùng lớp thường không thấy.

Mình vẫn giữ hồ sơ cũ của mình từ hồi mới ra trường. Mở ra bây giờ thấy dày quá, chữ nhiều quá, bộ thứ năm đúng là bộ yếu nhất. Hồi đó không ai nói. Giờ thì bạn biết rồi.